Evde Okul ekine yazmaya başladığımdan beri, hareket becerileri olarak bildiğimiz ince ve kaba motor becerilerin neler olduğu, nasıl geliştirilebileceği ve hareket gelişiminin ebeveynlerin tutumlarına nasıl bağlı olduğu üzerinde duruyorum. İlerleyen yaşlarında aktif olarak spor yapmasa da ritim, denge ve koordinasyon gelişiminin çocukların yaşamına katacağı avantajları elimden geldiğince vurgulamaya çalışıyorum.
Sanıyorum madalyonu ters çevirme vakti geldi. Peki, ebeveynlerin istemeyerek de olsa yapacağı olumsuz etkiler olabilir mi çocuklar üzerinde? Bu sorunun yanıtı ne yazık ki “evet, hem de çok!”.
Kendi çocuğunuz ya da etraftaki çocuklarda, yeni bir şey denerken “ben yapamam” sözünü duydunuz mu hiç? Ya da bir hareket yapmak zorunda kaldığında hareketlerinde tedirginlik, yavaşlık sezdiniz mi? Kalabalık bir ortamdaysa, etrafına endişeli gözlerle bakarken yakaladınız mı, harekete odaklanmak yerine?
Bu gibi durumlara bizler spor ortamında sıklıkla denk geliriz. Özellikle küçük yaşlarda spora ilgi duyan ya da ailesi tarafından getirilen çocukların bazılarında özgüven çok düşüktür, adeta içinden bir şey tutar onları. Sohbet ettiğimizde altından genellikle “beceremem, başaramam” düşünceleri çıkar. Bir klinik psikolog olarak bilirim ki bu düşüncelerin temelinde yatan “yetersizim” inancı olabilir. Erken çocukluk dönemi sayılan 6 yaş öncesine dek geliştirilen bu inançları değiştirmek oldukça zordur ve işlevsel olmayan inançlar, kişilerin özel yaşamları olduğu gibi iş yaşamlarını da olumsuz etkileyebilir.
Görev ister topa basitçe vurmak olsun ister parende atmak, çocuğun kendi becerilerine olan güveni ne denli güçlüyse, hareketi başarma olasılığı o denli kuvvetli olur. Öte yandan, uzmanların onda gördüğü yetenek ne kadar fazla olursa olsun, çocuk kendi yapabileceğine dair bir inanç taşımıyorsa, sürdürülebilirlik o denli zayıf kalır.
Uzun lafın kısası, ebeveynler olarak, çocuklarımızın özgüveni üzerindeki etkilerimizi hafife almamamız gerektiğini hatırlatmak isterim. Çocuklarımıza “yapamazsın” dediğimiz her anın, kendi becerilerine ve başarabileceğine dair yeterlilik inancı üzerinde kalıcı ve olumsuz etkileri olduğunu hatırlamalıyız.
Unutmayalım ki, yapıştırılan etiketleri yıkasak da bazen kalan izler rahatsız etmeye devam eder.
Sağlıklı günler dilerim.
- “Her hafta Düşyeri/Milliyet EVDEOKUL gazetesinde yayınlanmaktadır.”
Seren Akıncı 