“Ufacık çocuk ne anlar motivasyondan?” diye düşünüyorsanız, fena halde yanıldığınızı söylemek isterim 🙂 Nedenini açıklamak için motivasyonun tanımıyla başlayalım;
Motivasyon, eylemi ya da davranışı harekete geçiren, çabanın yönünü ve yoğunluğunu belirleyen içsel bir durumdur. Yani bir bebeğin oyuncağa uzanma çabasının altında da profesyonel bir kalecinin topa uzanma çabasında da motivasyon yatar. Nedenleri ve yoğunluğu farklı olsa da belirlediğimiz hedefe doğru bizi yönlendiren şey, aslında o hedefe yönelik motivasyonumuzdur.
Erken çocukluk döneminde motivasyon neden önemli?
Motivasyon iki ana türde incelenir; İçsel ve dışsal motivasyon. İsminden de anlaşılacağı gibi içsel motivasyon, davranışı yapma konusundaki istek ve çabanın, çocuğun kendi merak ve keşif arzusundan beslendiği zamanlarda ortaya çıkar. Emeklerken ayağa kalkmaya çabalamak, müzikle dans etmek gibi keyifli davranışlar yanında tehlike de onu cezbeder. Kabloları keşfetmek ister, sıcak çaya uzanır, siz hayır deseniz de içindeki merak ve gizemi çözme isteği o kadar yoğundur ki, bir an gözünüzü ayırsanız yine tehlikeli bölgede bulursunuz. Çünkü içsel motivasyonla yapılan davranışlardan alınan keyif yüksektir, bu sebeple de çocuklar bu tür davranışları daha uzun süre devam ettirme eğilimindedir.
Oysa dışsal motivasyon, çevreden gelen faktörlere bağlıdır. Örneğin şarkı söylediğinde alkış, gülümseme, sevgi gösterileri gibi tepkileri aldıkça, o davranışı sergilemeye devam eder. Bazen çocukların yanlış olduğunu söylediğimiz halde ve hatta bile bile aynı davranışı sürdürdüğünü görürüz. Çünkü çevreden aldığı tepki onun için motive edici olabilir. Yetişkin olarak bize “saçma” geliyor olsa da o esnada çocuğun aklından şöyle cümleler geçiyor olabilir; “Bir şey yapıyorum ve bu davranışımın ebeveynimin üzerinde bir etkisi var. Verdiği tepki komik/farklı/ilginç /tutarsız… O halde yapmaya devam edeyim”
Kısacası, çocukların bir davranışı yapma ve sürdürme eğilimi altında farklı motivasyon türleri yatıyor olabilir. İdeal olan, dışa bağımlı olmak yerine özgünlüğünü koruyabilmesidir. Yani yaşamının tüm alanlarındaki kararlarının ve davranışlarının içsel motivasyonla başlatılması ve sürdürülmesidir.
Peki, biz ebeveynler olarak çocuklarımızın içsel motivasyonlarını nasıl destekleyebiliriz, onu da gelecek hafta konuşalım…
Sağlıklı günler dilerim.
- “Her hafta Düşyeri/Milliyet EVDEOKUL gazetesinde yayınlanmaktadır.”
Seren Akıncı 